Nauka wczesnego czytania

Program wczesnej nauki czytania w zabawie dla dzieci przedszkolnych
Proponowany program wczesnej nauki czytania w zabawie dla dzieci 3 – , 4 – , 5 – letnich jest przeglądem dotychczas stosowanych najatrakcyjniejszych i najskuteczniejszych koncepcji wczesnej nauki dla dzieci w wieku przedszkolnym. Jest próbą adaptacji metod globalnych i analityczno – syntetycznych w nauce czytania. Działania te służą wydłużeniu nauki czytania i pozostawiają dzieciom więcej czasu na doskonalenie samej techniki czytania, a także przyczyniają się do postępów w czytaniu ze zrozumieniem.

Założenia:
Podstawą stosowaną będzie metoda Glenna Domana. Doman twierdzi, że im więcej informacji wchłonie dziecko poniżej piątego roku życia, tym więcej ich zapamięta.

       Małe dzieci mają nieograniczony głód wiedzy połączony z łatwością przyswajania sobie nowych informacji. Łatwość ta zanika w przyszłym życiu. Małe dziecko chce i potrafi uczyć się wszystkiego bardzo szybko. Pragnienie uczenia się osiąga swój szczyt między 1 a 5 rokiem życia. Jest to okres, w którym mózg dziecka jest całkowicie otwarty na wszelkie informacje, które przyswajane są bez jakiegokolwiek świadomego wysiłku. Dziecko chce poznać każdą rzecz wielozmysłowo - dotknąć, usłyszeć i zobaczyć. Może ono skojarzyć i przyswoić sobie równie szybko słowo mówione jak i pisane, dlatego od wczesnego okresu życia może ono nauczyć się czytać łatwo i w naturalny sposób, jeżeli tylko stworzy się mu ku temu odpowiednie warunki. (G. Doman)

Ogromną rolę w tej koncepcji, prócz doskonalenia kompetencji językowych, odgrywa oddziaływanie na analizatory wzroku i słuchu, a także rozwijanie spostrzegawczości, co staje się później niezbędne dla dziecka przy poznawaniu sylab, liter i ich różnicowaniu.

Cele programowe ogólne:

• stwarzanie warunków do wykorzystania tkwiących w dziecku możliwości intelektualnych,
• stymulowanie rozwoju aktywności dzieci poprzez prowadzenie różnorodnych ćwiczeń i zabaw prowadzących do nabycia umiejętności czytelniczych,
• wyzwalanie pozytywnych emocji  wpływających na rozwinięcie zainteresowania kodem literowym,
• rozbudzenie wiary dziecka we własne możliwości,
• całościowe – globalne rozpoznawanie wyrazów.

Cele programowe szczegółowe:

• kształtowanie wszystkich zmysłów,
• wzbogacanie słownika,
• rozwijanie mowy komunikatywnej,
• stymulowanie aktywności,
• kształtowanie postawy kreatywnej.

Uczestnicy zajęć:
Zajęcia są propozycją dla dzieci przedszkolnych 3 – , 4 – , 5 – letnich.

Czas trwania zajęć:
Cykl zajęć przewiduje spotkania cotygodniowe 45 - minutowe przez rok szkolny.

Zabawa w czytanie w poszczególnych grupach wiekowych dzieci 3 – ,  4 – , 5 – letnich:

Dzieci 3 – letnie:
Sesje czytania:
W ciągu trwania całego cyklu zajęć demonstrujemy dzieciom jak najwięcej słów sposobem migawkowym na bazie metody G. Domana.

Zabawy z imionami:
Sprawdzanie obecności – dzieci ustawiają się pod swoimi wizytówkami ściennymi. Puste miejsca oznaczają nieobecne osoby. Po pewnym czasie dzieci same będą zgłaszać, pod czyją wizytówką nikt nie stoi. Od czasu do czasu należy przewieszać wizytówki na inne miejsca.

Moje imię – dzieci siedzą na dywanie w kole, każde ma przed sobą kopertę z literami swego imienia i wizytówkę jako wzór. Zadaniem dzieci jest ułożenie swego imienia według wzoru.

Imiona w parach – dzieci siadają w parach naprzeciw siebie ze swoimi wizytówkami. Przedstawiając się sobie demonstrując wizytówkę: Ja jestem Ania… Następnie wymieniają się wizytówkami.

Krzesełka w kole – na oparciach dziecięcych krzesełek znajdują się imiona dzieci. Krzesełka, są ustawione w kręgu. Każdy siada na swoim i przygląda się, kto siedzi koło niego i na innych krzesłach. Następnie dzieci chodzą dookoła utworzonego kręgu i na dźwięk ( np. tamburyna lub przerwę w muzyce) siadają na tym krzesełku, przy którym akurat się zatrzymały. Próbują odgadnąć na czyim krześle siedzą.

Czyja wizytówka? – kilka wizytówek ułożonych w ręce jak talia kart. Dziecko wybiera jedną i czyta, do którego kolegi ona należy.

Znajdź swoje imię – wizytówki rozrzucone na dywanie. Dzieci biegają, starając się je omijać. Na umówiony sygnał szukają i stają przy swoim imieniu.

Ciepło – zimno– dzieci chowają wybraną wizytówkę. Jedno dziecko próbuje ją odnaleźć na podstawie podpowiedzi (typowych dla tej zabawy). Gdy odnajdzie i odczyta, wręcza ją danemu dziecku.

Imiona – skreślanki – nauczycielka na dużym arkuszu wypisuje imiona  wszystkich dzieci biorących udział w zabawie. Dzieci kolejno podbiegają i flamastrem skreślają swoje imię. Do tej zabawy może posłużyć także tablica i gąbka. Można tę zabawę zamienić w grę w dwóch drużynach. Wygrywa ta, która pierwsza skreśli swoje imiona.

Dzieci 4 – letnie:
Sesje czytania:
Przyporządkowanie kartek z nazwami do otaczających dziecko przedmiotów. Wprowadzamy słowo pisane w otoczenie dziecka. Nazwanie słowem pisanym wszystkiego, co nas otacza. Na przykład mebli, zabawek, części naszego ciała, części ubrania, lalek, misiów, samochodzików, itp.

Zaczarowany świat – dziecko codziennie losuje lub dostaje kartki z nazwami różnych przedmiotów i dokłada je do tych przedmiotów; mówimy przy tym dzieciom, że np. świat jest zaczarowany, że wszystko jest ukryte, dopóki nie dołożę słowa do przedmiotu, jest on ukryty.

Znajdź słowo –nauczycielka etykietuje kilkanaście przedmiotów, mebli, zabawek w sali. Dzieci losują duplikaty tych słów szukają ich, wśród rozwieszonych napisów i porównują

Bingo wyrazowe – każde dziecko otrzymuje jeden ze znanych im wyrazów. Nauczycielka czyta wybrane słowo głośno, a dziecko patrzy i porównuje, czy posiada wyraz, taki sam jak nauczycielka.

Zabawy z kostką – na poszczególnych ścianach kostki: kolory lub obrazki, np. owoców, warzyw, zwierząt itp. Dzieci siedzą w kręgu, wybrane dziecko rzuca kostką, mówi głośno słowo, które oznacza ściana kostki i odszukuje je wśród zestawu wyrazów przygotowanych do zabawy.

Co robię? – nauczycielka  mówi na ucho dziecku nazwę czynności, np .czyta, śmieje się, rysuje, płacze, śpi, sprząta, biega, myje się itp. Ono ruchem pokazuje daną czynność pozostałe dzieci odgadują. Kto pierwszy zgadnie podchodzi do zestawu wyrazów i wybiera odpowiednie określenie.

Słowniczek – kolory – na tablicy umieszczamy paski kolorowego papieru. Dzieci  losują nazwy kolorów i wieszają przy nich odpowiednie określenia.

Zabawy z imionami:
Kto za mną stoi– kilkoro dzieci siedzi na krzesłach w kręgu, twarzą do środka i zamyka oczy. Następna grupa dzieci maszeruje wokół nich w takt: muzyki, trzymając swoje wizytówki. W momencie przerwania muzyki, maszerujące dzieci zatrzymują się za krzesłami siedzących, nie ujawniając się, a jedynie wysuwają im przed oczy swoją wizytówkę. Jeśli siedzące dziecko odczyta, kto za nim stoi, następuje zmiana ról. Wizytówki dzieci siedzących leżą pod krzesełkami.

Uporządkuj imiona – kilkoro dzieci siedzi w szeregu. Przed nimi leżą wizytówki przypadkowo poukładane. Wybrane dziecko przyporządkowuje odpowiednią wizytówkę do danego kolegi.

Moje stopy – dzieci odrysowują na grubym kartonie swoją lewą i prawą stopę i oba obrysy wycinają. Nauczycielka podpisuje wykonane przez dzieci szablony ich imieniem. Szablony zostają rozrzucone po całej sali. Na dany znak, każdy szuka swoich stóp, układa je napisami na wierzch w taki sposób, aby lewa stopa znajdowała się z lewej strony, a prawa z prawej. Wygrywa ten, kto najszybciej  stanie na swoich stopach.

Krążą nasze imiona – dzieci siedzą w kole. Każde trzyma w ręku swoją wizytówkę. Na znak nauczycielki ( np. jedno uderzenie w tamburyno), dzieci podają swoją wizytówkę do sąsiada ( krążą wizytówki ). Na drugi umówiony znak ( np. dwa uderzenia w tamburyn ), dzieci przestają podawać swoje wizytówki, a następnie odczytują imiona, które trzymają w rękach.

Imiona w parach – dzieci siadają w parach naprzeciw siebie ze swoimi wizytówkami. Przedstawiając się sobie demonstrując wizytówkę: Ja jestem Ania… Następnie wymieniają się wizytówkami. Po przyjrzeniu się zapisowi imienia kolegi, wszyscy odkładają wizytówkę w oddalone miejsce i wracają. Na sygnał nauczyciela wybrane dziecko stara się odnaleźć wizytówkę dla swojego partnera.      

Dzieci 5 – letnie:
Sesje czytania:
Pory roku – zabawa wzbogacająca słownictwo.  Dzieci dzielą się spontanicznie na cztery grupy. Każda z nich wybiera jedna porę roku. Potem wyszukują planszę, na której została umieszczona pierwsza litera jej nazwy: Z – zima, W – wiosna, L – lato, J – jesień. Każda grupa ze zbioru wyrazów wybiera określenia pasujące do danej pory roku, np. zima,  mróz, lód, śnieg, bałwan sanki, łyżwy, narty, choinka.

Słoneczko wyrazowe – każde dziecko otrzymuje kartkę z narysowanym słoneczkiem. W środku słoneczka znajduje się sylaba pisana przez nauczycielkę. Spośród kartoników z dowolnymi sylabami, dzieci wyszukują te, które z sylabą w słoneczku mogą utworzyć nowy wyraz.

Wyrazy do tańca – w zabawie bierze udział parzysta liczba dzieci. Nauczycielka przedstawia kartoniki z wyrazami do tańca (jeden na parę). Następuje wspólne dzielenie na sylaby i rozcinanie kartoników (wyrazy dwusylabowe). Następnie wszystkie słowa gromadzi w jednym pojemniku. Dzieci losują po sylabie. Nauczycielka zaprasza dzieci do tańca w parach przy muzyce. Pary dobierają się tak, aby utworzyć wyraz i tańczą. Po zakończeniu para odczytuje słowo, które tworzy.

Szukaj słowa w słowie – dzieci otrzymują kartoniki z wyrazami. Należy je tak dobrać, że jeden wyraz jest elementem drugiego (np. listek-lis, laska-las, parasol-para, pasta-pas). Na sygnał, dzieci poszukują swoje pary. Wygrywają te dzieci, które pierwsze znajdą odpowiednie wyrazy. Odmianę tej zabawy warto zastosować w okresie przed literowym, zastępując napisy obrazkami.

Zabawy z imionami:
Głuchy telefon z imionami – dzieci siedzą w rzędzie, wyznaczone dziecko podaje koledze na ucho jedno z imion dzieci, kolejno każde dziecko przekazuje imię, a ostatnie dziecko mówi je na głos i wskazuje wizytówkę z tym imieniem, potem następuje zamiana.

Podaj litery do zapisania – słowa – dzieci siedzą w kręgu ze swoimi wizytówkami. Nauczycielka mówi, że chce zapisać na tablicy na przykład wyraz „basen”. Pyta dzieci, które z nich ma w swoim imieniu litery potrzebne do zapisania tego wyrazu. Zgłaszane przez wychowanków litery zapisuje na tablicy w kolejności ich wymieniania, pozostawiając miejsce na te jeszcze nie podane. Należy prowokować dzieci, aby same proponowały słowa do zabawy.

Loteryjka fonetyczna z imionami – dzieci siedzą zeswoimi wizytówkami, każde ma do dyspozycji kilka „pchełek” – ( mogą to być klocki ) – do zaznaczania liter biorących udział w grze. Nauczycielka, pisze na tablicy rzeczownik. Dzieci, w których imieniu występną litery tego rzeczownika, zgłaszają ten fakt i zaznaczają pchełką na wizytówce występujące w wyrazie podstawowym, litery. To dziecko, które pierwsze zaznaczy wszystkie litery swego imienia, wygrywa. Wyrazy do gry mogą proponować dzieci.

Dla wszystkich dzieci:

• zabawy logopedyczne wspomagające proces mówienia i czytania.
• Gimnastyka Mózgu P. Dennisona wspierająca uczenie.

Ewaluacja:
Uczyć dziecko, to dawać mu olśniewający prezent. Sprawdzanie jest żądaniem zapłaty z góry. (G. Doman)
Sprawdzanie jest w istocie próbą dowiedzenia się, czego dziecko nie wie.  Im częściej będziemy sprawdzać dzieci, tym wolniej będą się uczyć. Zamiast sprawdzać dziecko dajemy mu okazję do rozwiązywania problemów.
Celem rozwiązywania problemów jest pozwolenie dziecku wykazanie się swoją wiedzą, jeśli ma na to ochotę. (G. Doman)
Zadajemy dziecku pytania dostosowane do wiedzy i zainteresowań. Właściwie zadane pytania stwarzają okazję do rozwiązywania problemu, której nie można się oprzeć.

Opracowanie: pedagog Kinga Ignaszewska - Łaz